آزمایشات بیوشیمی و شرایط نمونه گیری به همراه تفسیر-ب 1

 

 

 

{slider آزمایش قند خون ناشتا (FBS)}

آزمایش قند خون ناشتا (FBS)

Fasting blood sugar

آزمایش قند خون ناشتا یکی از مناسب ترین راه ها برای پی بردن به وضعیت اولیه قند خون، بویژه برای افراد مشکوک به دیابت است.

 

آزمایشات تکمیلی

HBA1C, GTT.2HPP, URINE GLUCOSE

 
شرایط نمونه گیری

برای انجام این آزمایش به هشت الی ده ساعت ناشتایی نیاز است.

 
تفسیر آزمایش

آزمایش قند خون ناشتا یکی از مناسب ترین راه ها برای پی بردن به وضعیت اولیه قند خون ،بویژه برای افراد مشکوک به دیابت است.علائمی مانند تکرر ادرار ،افزایش حجم ادرار و همچنین خشکی دهان ممکن است نشانشگر اولیه افزایش قند خون و در نهایت یک پیش آگهی برای دیابت باشند.برای اطمینان از حصول نتایج بهتر ،آزمایش باید در شرایط رعایت ناشتایی انجام شود .پزشک شما در صورت مشکوک شدن به دیابت،آزمایشات تکمیلی را درخواست خواهند کرد.

 
دلایل افزایش قند خون

عواملی مانند دیابت،پاسخ حاد در عفونت ،سوختگی، سندروم‌کوشینگ ،نارسایی کلیوی ،درمان با دیورتیک ها و همچنین پانکراتیت حاد باعث افزایش قند خون میشوند.

دلایل کاهش قند خون

عواملی مانند روزه داری، زیاده روی در مصرف انسولین، بیماری آدیسون باعث کاهش سطح گلوکز خون می شوند.

 

داروها

داروهایی مانند داروهای ضد افسردگی ،داروهای بلوک کننده بتا، دیورتیک‌ها ،اپی نفرین و لیتیوم باعث افزایش سطح قند خون می‌شوند .همچنین داروهای مانند استامینوفن ، جم فیبروزیل، انسولین ،پروپرانول و همچنین الکل باعث کاهش سطح خون میشوند.

 

مقادیر نرمال

بند ناف : ۴۵ تا ۹۶ میلی‌گرم در دسی‌لیتر
نوزاد نارس : ۲۰ تا ۶۰ میلی گرم در دسی لیتر
نوزاد: ۳۰ تا ۶۰ میلی گرم در دسی لیتر
اطفال زیر ۲ سال : ۶۰ تا ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر
کودکان بالای دو سال و بزرگسالان : ۷۰ تا ۱۱۰ میلی گرم در دسی لیتر
لازم به ذکر است مقادیر طبیعی پس از ۵۰ سالگی افزایش می یابد.

مقادیر بحرانی

مردان: بالاتر از ۴۰۰ و پایین تر از ۵۰ میلی گرم در دسی لیتر
زنان: بالاتر از400 و پایین تر از ۴۰ میلی گرم در دسی لیتر
اطفال: مقادیر کمتر از ۴۰ میلی گرم در دسی لیتر
نوزادان: مقادیر بالاتر از 300 و پایین تر از ۳۰ میلی گرم در دسی لیتر

 

{slider آزمایش کراتینین}

آزمایش کراتینین

Creatinine

از این آزمایش جهت تشخیص اختلالت کلیوی استفاده میشود . کراتین فسفات که در انقباض عضله اسکلتی دخالت دارد تجزیه شده و به کراتینین تبدیل می شود. این ماده همانند اوره تنها از طریق کلیه دفع می گردد و نوسان بسیار کمی دارد . افزایش کراتینین در خون معمولا نشانگر کاهش تصفیه گلومرولی و اختلال در عملکرد کلیه هاست.

 

آزمایشات تکمیلی

  • اوره-اسید اوریک
  • میکروآلبومین
  • پروتئین ادرار

 
شرایط نمونه گیری

الزاما نیازمند ناشتایی نیست ولی رعایت هشت تا ده ساعت ناشتایی به کسب نتایج بهتر کمک میکند.

 
تفسیر آزمایش کراتینین

از این آزمایش جهت تشخیص اختلالت کلیوی استفاده میشود . کراتین فسفات که در انقباض عضله اسکلتی دخالت دارد تجزیه شده و به کراتینین تبدیل می شود. این ماده همانند اوره تنها از طریق کلیه دفع می گردد و نوسان بسیار کمی دارد . افزایش کراتینین در خون معمولا نشانگر کاهش تصفیه گلومرولی و اختلال در عملکرد کلیه هاست. بعلت ثابت بودن همیشگی مقدار کراتینین ،افزایش سطح آن نشاندهنده آسیب مزمن کلیه می باشد و بر خلاف اوره تحت تاثیر مشگلات کبدی قرار نمی گیرد.
مقدار کراتینین زمانی به طور قابل ملاحظه ای افزایش میابد که تقریبا نیمی از نفرون ها در بیماری کلیوی آسیب دیده باشند بنابراین شاخص حساسی برای بررسی شروع بیماری کلیوی نمی باشد. در بارداری ،کودکان و و کهنسالان سطح کراتینین پایین تر از سایر افراد است بنابراین ممکن در این افراد اختلالا کلیوی دیرتر تشخیص داده شوند.

 

دلایل افزایش

  • گلومونفریت
  • پیلونفریت
  • نکروز حاد توبولی
  • کم آبی
  • نفروپاتی دیابتی
  • انسداد مجاری ادرار
  • اکرومگالی و زایگانتیسم
  • نارسایی احتقانی قلب و کم کاری تیروئید

 

دلایل کاهش 

  • کتواسیدور
  • میاستنی گراویس
  • بیماری دوشن
  • کتو اسیدور دیابتی

 

دارو ها

داروهای مانند سفوکستین ،متیل دوپا،پرولین ، سفازولین،استون و فروکتور باعث افزایش سطح کراتینین و داروهایی مانند سفالوتین و استیل سیستئین موجب کاهش سطح کراتینین می شوند .

 

مقادیر نرمال آزمایش کراتینین

زنان: 0.5 تا 1.1 میلی گرم در دسی لیتر
مردان:0.6 تا 1.3 میلی گرم در دسی لیتر
نوجوانان:0.5 تا 1.0 میلی گرم در دسی لیتر
کودکان:0.3 تا 0.7 میلی گرم در دسی لیتر
اطفال :0.2 تا 0.4 میلی گرم در دسی لیتر
نوزادان:0.3تا 1.1 میلی گرم در دسی لیتر

 

مقادیر بحرانی

چهار میلی گرم در دسی لیتر نشانه آسیب حاد کلیوی است .

 

{slider آزمایش اوره خون}

آزمایش اوره خون

Blood Urea Nitrogen (BUN) Test

 

این آزمایش برای مواردی مانند، سنجش کلی عملکرد کلیه و سرعت تصفیه گلومرولی (GFR)، تشخیص افتراقی اورمی قبل کلیوی، کلیوی و بعد از کلیوی از یکدیگر به همراه تست کراتینین انجام می شود.در این آزمایش میزان نیتروژن اوره خون اندازه گیری میشود

 

آزمایشات تکمیلی

  • کراتینین
  • اسید اوریک
  • سدیم
  • پتاسیم

 

شرایط نمونه گیری

برای انجام این آزمایش به هشت الی دوازده ساعت ناشتایی نیاز است.

 

تفسیر آزمایش اوره خون

این آزمایش برای مواردی مانند، سنجش کلی عملکرد کلیه و سرعت تصفیه گلومرولی (GFR)، تشخیص افتراقی اورمی قبل کلیوی، کلیوی و بعد از کلیوی از یکدیگر به همراه تست کراتینین انجام می شود.در این آزمایش میزان نیتروژن اوره خون اندازه گیری میشود. ابتدا در کبد نیتروژن به شکل آمونیاک تولید می شود که حاصل شکست پروتئین ها می باشد. در اثر ترکیب با سایر مولکول ها در نهایت تبدیل به اوره که یک ماده زائد محسوب می شود، شده و باید دفع گردد، در جریان خون به کلیه وارد و در آنجا پالایش میگردد و از طریق ادرار دفع میگردد.

مقادیر اوره در خانم ها پایین تر از آقایان می باشد. در برخی موارد این آزمایش جهت بررسی عملکرد کبد نیز انجام می شود.

 

دلایل افزایش اوره خون

عواملی مانند کم آبی بدن، انفارکتوس میوکارد، خونریزی مجاری گوارشی ،نکروز توبولی، انسداد به علت سنگ، تومورها، سرطان پروستات و مثانه و همچنین مواردی مانند کاهش وزنف نکروز حاد توبولی ،نارسایی کلیه و داروهای نفروتوکسیک باعث افزایش سطح اوره خون می شوند.

 

دلایل کاهش

همچنین مواردی مانند نارسایی کبدی، پرآبی بدن به علت سندروم اضافه بار مایعات ناشی از ترشح نامناسب (ADH(SIDH، سوء تغذیه و سوء جذب سندرم نفروتی و بارداری باعث کاهش اوره خون می شوند.

 

دارو ها

داروهایی مانند آلوپورینول ،آمینوگلیکوزیدها ،سفالوسپورین‌ها ،سیس پلاتین، متیل دوپا و متوتروکسات ،گوانیدین باعث افزایش سطح اوره خون می شوند همچنین داروهایی مانند استرپتومایسین و  کلرامفنیکل باعث کاهش مقدار  اوره خون می شوند..

 

مقادیر نرمال آزمایش اوره خون

بزرگسالان : 10 تا  40 میلی گرو در دسی لیتر

کودکان: بین ۵ تا ۱۸ میلی گرم در دسی لیتر

نوزادان: ۳ تا ۱۲ میلی گرم در دسی لیتر

خون بند ناف: 21 تا ۴۰ میلی گرم در دسی لیتر

 

مقادیر بحرانی

معمولا بالای 80 میلی گرم در دسی لیتر نشان دهنده آسیب کلیوی است.

 

{slider آزمایش فسفر ، فسفات}

آزمایش فسفر ، فسفات

Phosphate(PO4) , Phosphorus(P)

فسفر در بدن به شکل فسفات وجود دارد. سطح فسفات توسط سوخت و ساز کلسیم، هورمون پاراتیروئید، دفع کلیوی و تا حدی هم جذب روده ای تعیین می شود. همواره باید در نظر داشت که یک رابطه معکوس بین فسفر سرم و کلسیم وجود دارند به گونه ای که افزایش یکی سبب کاهش دیگری شده و بالعکس. هورمون پاراتیروئید جذب کلیوی فسفات را کاهش داده و در مقابل ویتامین D تا اندازه کمی باعث جذب روده ای فسفات می گردد.

 

آزمایش های مرتبط

  • کلسیم خون: اندازه گیری سطح کلسیم سرم باید به صورت همزمان با تعیین مقادیر فسفات صورت گیرد.
  • هورمون پاراتیروئید: این هورمون می تواند باعث تغییر سطح فسفات و کلسیم سرم خون شود.

 

شرایط نمونه گیری تست فسفر ، فسفات

بیمار باید از نیمه شب روز آزمایش در شرایط NPO نگهداری شود. (NPO: Nil Per Os به معنی خودداری از خوردن مواد غذایی و فقط نوشیدن مایعات برای یک بیمار است). ترجیحا بیمار مایعات حاوی گلوکز را ساعاتی قبل از انجام آزمایش قطع کند.

 

تفسیر آزمایش تست فسفر ، فسفات

فسفر در بدن به شکل فسفات وجود دارد. سطح فسفات توسط سوخت و ساز کلسیم، هورمون پاراتیروئید، دفع کلیوی و تا حدی هم جذب روده ای تعیین می شود. همواره باید در نظر داشت که یک رابطه معکوس بین فسفر سرم و کلسیم وجود دارند به گونه ای که افزایش یکی سبب کاهش دیگری شده و بالعکس. هورمون پاراتیروئید جذب کلیوی فسفات را کاهش داده و در مقابل ویتامین D تا اندازه کمی باعث جذب روده ای فسفات می گردد.

 

دلایل افزایش 

بیماری هایی مانند هایپوپاراتیروئیدی، آکرومگالی، سارکوئیدوز، آنمی همولیتیک، هایپوکلسمی و متاستاز استخوانی سبب افزایش سطح فسفر سرم می شوند. از سوی دیگر افزایش مصرف فسفات در رژیم غذایی نیز سبب افزایش سطح موقتی آن می شود.

 

دلایل کاهش

هایپرپاراتیروئیدی، هایپرکلسمی، هایپرانسولینیسم در کودکان، الکلیسم مزمن، سپسیس با باکتری های گرم منفی، مصرف مداوم آنتی اسید و کافی نبودن فسفر در رژیم غذایی همگی از عوامل کاهش دهنده سطح فسفات در بیماران هستند.

 

داروها و عوامل مداخله گر

افزایش مصرف ویتامین D، مصرف بیش از حد کربوهیدارت و داروهایی مانند تیازیدها و فوروزماید، متی سیلین و استروئید ها سبب افزایش سطوح فسفر خون می شوند. از سوی دیگر، داروهای بیهوشی، استروژن ها، آلبوترول ها، انسولین، آنتی اسیدها و قرص های ضد بارداری سبب کاهش سطوح فسفر خون می شوند.

 

مقادیر نرمال

  • نوزادان: 4.3-9.3 mg/dL
  • کودکان:4.5-6.5 mg/dL
  • بالغین:3-4.5 mg/dL
  • افراد مسن: در افراد مسن مقادیر نسبت به افراد بالغ، کمی پایین تر است.

 

مقادیر بحرانی

مقادیر کمتر از 1 mg/dL

 

{slider آزمایش کلسیم Ca}

آزمایش کلسیم Ca

Calcium (Total/Ionized) , Ca

کلسیم سرم برای انجام تعداد زیادی از مسیرهای متابولیسم آنزیمی ضروری است. علاوه بر آن برای انقباض های عضلانی، فعالیت طبیعی قلب، انعقاد خون و انتقال جریان عصبی اهمیتی حیاتی دارد. معمولا جهت بررسی عملکرد پاراتیروئید و متابولیسم کلسیم، مقدار کلسیم کلی خون اندازه گیری می شود. سطح سرمی کلسیم نیز برای بررسی وضعیت بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، پیوند کلیه و هایپرپاراتیروئیدی به کار می رود

 

آزمایش های مرتبط

  • آلبومین: در حالت طبیعی بدن، آلبومین تاثیر زیادی روی متابولیسم کلسیم اعمال می کند.
  • هورمون پاراتیروئید: این هورمون می تواند باعث افزایش سطح کلسیم خون شود.

 

شرایط نمونه گیری

آزمایش تعیین مقدار کلسیم خون نیازی به ناشتا بودن بیمار ندارد اما اگر این تست را به همراه چندین تست دیگر (که نیاز به ناشتا بودن دارند) درخواست کنند، طبیعتا بیمار باید ناشتا باشد.

 

تفسیر آزمایش کلسیم

کلسیم سرم برای انجام تعداد زیادی از مسیرهای متابولیسم آنزیمی ضروری است. علاوه بر آن برای انقباض های عضلانی، فعالیت طبیعی قلب، انعقاد خون و انتقال جریان عصبی اهمیتی حیاتی دارد. معمولا جهت بررسی عملکرد پاراتیروئید و متابولیسم کلسیم، مقدار کلسیم کلی خون اندازه گیری می شود. سطح سرمی کلسیم نیز برای بررسی وضعیت بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، پیوند کلیه و هایپرپاراتیروئیدی به کار می رود. به طور تجربی، سطح کلسیم سرم تقریبا 0.8 mg به ازای هر یک گرم کاهش سطح آلبومین سرم کاهش می یابد. به همین دلیل، اغلب آلبومین سرم را همزمان با کلسیم سرم مورد بررسی قرار می دهند.

 

دلایل افزایش

بیماری هایی مانند هایپوپاراتیروئیدی، مسمومیت با ویتامین D، آکرومگالی، هایپرتیروئیدی، بیماری آدیسون، لنفوم، عفونت هایی مانند سارکوئیدوز و سل، تومور متاستاز داده به استخوان، تومورهای مولد PTH مانند سرطان ریه و کلیه و بی تحرکی طولانی مدت، همگی سبب افزایش مقادیر کلسیم خون می شود.

 

دلایل کاهش

هایپرپاراتیروئیدی، نارسایی کلیه، ریکتز، استئومالاسی، پانکراتیت، آلکالوز، آمبولی چربی، کمبود ویتامین D، سو جذب کلسیم و هایپر فسفاتمی، همگی از عوامل دخیل در کاهش کلسیم خون هستند.

 

داروها

هیدرالازین، لیتیم، هورمون تیروئید، آنتی اسیدهای قلیایی، دیورتیک های تیازیدی، ارگوکلسیفرول و ویتامین D سبب افزایش سطح کلسیم شده و داروهایی مانند استروژن ها، آسپیرین، استازولامید، آسپاراژیناز، کلسیتونین، داروهای ضد تشنج، هپارین، سیس پلاتین، ملین ها نمک های منیزیم کاهش دهنده سطوح کلسیم خون هستند. باید توجه داشت که مصرف زیاد شیر، لبنیات و نمک های کلسیم می توانند سبب افزایش سطح کلسیم خون شوند.

 

مقادیر نرمال آزمایش کلسیم

کلسیم توتال:

  • نوزادان 10 روزه: 7.6-10.4 mg/dL
  • نوزادان 10 روزه تا 2 ساله: 9-11.5 mg/dL
  • کودکان:8.8-10.8 mg/dL
  • بالغین:9-10.5 mg/dL
  • افراد مسن: در افراد مسن مقادیر نسبت به افراد بالغ، کمی پایین تر است.

مقادیر بحرانی

مقادیر کمتر از 6 mg/dL یا مقادیر بیشتر از 13 mg/dL

 

{slider آزمایش منیزیم}

آزمایش منیزیم

Magnesium (Mg)

بیشتر منیزیم داخل بدن در مایع داخل سلولی و مقداری از آن در داخل استخوان قرار دارد و به عنوان کوفاکتور فعالیت بسیاری از آنزیم ها را تنظیم می کند. منیزیم متابولیسم و سنتز کربوهیدرات، پروتئین و اسید نوکلئیک ها را تنظیم می کند. عملکرد بسیاری از اندام ها مانند بافت عصبی عضلانی نیز وابسته به منیزیم است. کنترل سطح منیزیم در بیماران قلبی حائز اهمیت فراوانی است زیرا سطح پایین آن ممکن است تحریک پذیری قلب را افزایش داده و آریتمی های قلبی را وخیم تر کند.

 

آزمایش های مرتبط

معمولا منیزیم نیازی به آزمایشات مکمل ندارد، اما از آن جایی که سطوح عناصر داخلی بدن مانند کلسیم، فسفر و منیزیم ارتباط نزدیکی باهم دارند و بار الکتریکی داخل سلولی را ثبات می بخشند، لذا از لحاظ مقادیر سرمی، با هم مورد بررسی قرار داده می شوند.

 

شرایط نمونه گیری

این آزمایش نیازی به ناشتایی یا محدودیت رژیم غذایی ندارد.

 

تفسیر آزمایش منیزیم

بیشتر Mg داخل بدن در مایع داخل سلولی و مقداری از آن در داخل استخوان قرار دارد و به عنوان کوفاکتور فعالیت بسیاری از آنزیم ها را تنظیم می کند. منیزیم متابولیسم و سنتز کربوهیدرات، پروتئین و اسید نوکلئیک ها را تنظیم می کند. عملکرد بسیاری از اندام ها مانند بافت عصبی عضلانی نیز وابسته به منیزیم است. کنترل سطح منیزیم در بیماران قلبی حائز اهمیت فراوانی است زیرا سطح پایین آن ممکن است تحریک پذیری قلب را افزایش داده و آریتمی های قلبی را وخیم تر کند. کاهش سطوح منیزیم می تواند سبب کاهش رفلکس تاندون های عصبی و دپرسیون تنفسی شود.

 

دلایل افزایش

بیماری هایی مانند هایپوتیروئیدی، بیماری آدیسون و نارسایی کلیه سبب افزایش سطح سرمی منیزیم می شوند.

 

دلایل کاهش

هایپوپاراتیروئیدیسم، الکلیسم، اسیدوز دیابتی و توبولار مزمن کلیوی سبب کاهش منیزیم خون می شوند. همچنین سو تغذیه و سو جذب آن از روده نیز از دلایل شایع کاهش منیزیم خون می باشند.

 

داروها

داروهای تیروئیدی، ملین ها، لیتیم، آنت اسیدها و داروهای حاوی کلسیم از جمله داروهای افزایش دهنده سطح منیزیم هستند، در حالی که انسولین، دیورتیک ها و برخی آنتی بیوتیک ها داروهای کاهش دهنده ی سطح منیزیم خون هستند.

 

مقادیر نرمال آزمایش منیزیم

  • نوزادان: 1.4-2.0 mEq/L
  • کودکان:1.4-1.7 mEq/L
  • بالغین:1.3-2.1 mEq/L

مقادیر بحرانی

مقادیر کمتر از 0.5 mEq/L یا بیشتر از 3 mEq/L

 

{slider آزمایش آپولیپوپروتئین}

آزمایش آپولیپوپروتئین

Apolipoprotein ( [Apo A-1] , [Apo B], lipoprotein [a] [Lp (a)], [Apo E] )

آپوپروتئین ها بخش پروتئینی لیپوپروتئین ها (نظیر HDL و LDL) می باشند. آپولیپوپروتئین ها در انتقال لیپید نقش مهمی دارند، تسریع کننده و فعال کننده اتصال لیپوپروتئین ها به گیرنده هایشان در سلول های بافت ها هستند تا بدین صورت امکان انتقال لیپوپروتئین ها (حامل فراورده های چربی) به داخل سلول ها فراهم شود.

 

آزمایش های مرتبط

لیپوپروتئین

 

شرایط نمونه گیری

بیمار باید 14-12 ساعت قبل از این آزمایش ناشتا باشد و تنها مصرف نمودن آب ایرادی ندارد، همچنین بیمار مجاز به مصرف سیگار نمی باشد.

 

تفسیر آزمایش آپولیپوپروتئین

آپوپروتئین ها بخش پروتئینی لیپوپروتئین ها (نظیر HDL و LDL) می باشند. آپولیپوپروتئین ها در انتقال لیپید نقش مهمی دارند، تسریع کننده و فعال کننده اتصال لیپوپروتئین ها به گیرنده هایشان در سلول های بافت ها هستند تا بدین صورت امکان انتقال لیپوپروتئین ها (حامل فراورده های چربی) به داخل سلول ها فراهم شود. از این آزمایش جهت بررسی خطر بیماری های قلبی آتروژنیک و عروق محیطی استفاده می گردد. امکان دارد سطوح این آزمایش ها نسبت به LDL، VLDLو HDL شاخص بهتری برای خطرات آتروژنیک باشند.  

 

دلایل افزایش

هایپرآلفالیپوپروتئینمی فامیلی، بارداری و کاهش وزن از جمله دلایل افزایش می باشند.

 

دلایل کاهش

دیابت قندی کنترل نشده، بیماری تانژیر، سندرم نفروتیک، همودیالیز، بیماری شریان کرونر (CAD)، بیماری ایسکمیک کرونر، سکته قلبی (MI)، کلستاز، هیپوآلفالیپوپروتئینمی فامیلی، بیماری چشم ماهی و نارسایی مزمن کلیوی از جمله عوامل کاهش آن می باشند.

 

داروها و عوامل مداخله گر

داروهای نیاسین، لوواستاتین، کاربامازپین، استروژن ها، اتانول، ضد بارداری های خوراکی، فنوباربیتال، سیمواستاتین و پرواستاتین می توانند موجب افزایش سطح آپو A-1 شوند و در مقابل داروهایی چون مهار کننده های بتا، پروژستین ها، آندروژن ها و دیورتیک ها می توانند باعث کاهش سطح آپو A-1 شوند. همچنین عاملی مانند ورزش موجب افزایش سطح آپو A-1 و سیگار و رژیم های غذایی غنی از کربوهیدرات موجب کاهش سطوح آپو A-1 می شوند. تمامی لیپوپروتئین ها واکنشگرهای فاز حاد هستند و قادرند در بیماری های حاد و مزمن افزایش یابند.

 

مقادیر نرمال

  • نوزادان:

پسر: 41-93 mg/dl              

دختر: 38-106 mg/dl

  • کودکان / جوانان:

6 ماهه تا 4 ساله

دختران: 60-148 mg/dl      

پسران: 67-167 mg/dl

5-17 ساله: 83-151 mg/dl

  • بالغین / افراد مسن:

مردان: 75-160 mg/dl         

زنان: 80-175 mg/dl

 

مقادیر بحرانی

مقادیر خارج از محدوده نرمال

 

{slider آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز AST}

آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز AST

Aspartate Aminotransferase ( AST , SGOT )

این آنزیم در غلظت های بالا در بافت های دارای متابولیسم بالا همچون سلول های ماهیچه اسکلتی، عضله قلب، سلول های کبد و در مقادیر کمتری در RBC ها، کلیه ها و لوزالمعده وجود دارد. وقتی بیماری با جراحت بر این سلول ها اثر بگذارد، این سلول ها تخریب می شوند، AST آزاد می شود، به واسطه خون برداشته می شود و سطح سرمی آن افزایش می یابد. مقدار افزایش AST با تعداد سلول های آسیب دیده رابطه ی مستقیمی دارد.

 

آزمایش های مرتبط

  • 5′ – نوکلئوتیداز
  • LDH
  • کراتین کیناز (CK)
  • ALT
  • LAP
  • GGTP
  • ALP

 

شرایط نمونه گیری

در صورت امکان از 12 ساعت پیش از آزمایش از مصرف داروهای تاثیرگذار بر آزمایش جلوگیری شود و همچنین بیمار نباید هیچ تزریق داخل ماهیچه ای (IM) انجام دهد.

 

تفسیر آزمایش AST

این آنزیم در غلظت های بالا در بافت های دارای متابولیسم بالا همچون سلول های ماهیچه اسکلتی، عضله قلب، سلول های کبد و در مقادیر کمتری در RBC ها، کلیه ها و لوزالمعده وجود دارد. وقتی بیماری با جراحت بر این سلول ها اثر بگذارد، این سلول ها تخریب می شوند، AST آزاد می شود، به واسطه خون برداشته می شود و سطح سرمی آن افزایش می یابد. مقدار افزایش AST با تعداد سلول های آسیب دیده رابطه ی مستقیمی دارد. AST سرم 8 ساعت بعد از آسیب سلولی افزایش می یابد، ظرف 36 – 24 ساعت به حداکثر خود می رسد و در عرض 7 – 3 روز به اندازه طبیعی خود باز می گردد. اگر آسیب سلولی مزمن باشد، آنزیم AST دائما بالا خواهد بود. از این آنزیم برای بررسی بیماران مشکوک به بیماری های هپاتوسلولار استفاده می شود. در هپاتیت حاد سطح AST می تواند به 20 برابر مقدار طبیعی خود برسد.

 

دلایل افزایش

بیماری های کبدی: سیروز کبدی، متاستاز کبدی، آسیب کبدی ناشی از دارو، عمل جراحی کبد، نکروز کبدی (تنها مراحل ابتدایی)، منونوکلئوز عفونی همراه با هپاتیت، انفیلتراسیون به کبد(مانند تومور) و هپاتیت موجب افزایش سطح AST می شوند.

سایر بیماری ها: پانکراتیت حاد و آنمی همولیتیک حاد میزان AST را افزایش می دهند.

 

دلایل کاهش

بری بری، دیالیز کلیوی مزمن (به مدت طولانی)، کتواسیدوز دیابتی، بیماری حاد کلیوی و حاملگی سطح این آنزیم را کاهش می دهند. 

 

داروها و عوامل مداخله گر

داروهای ضد فشار خون بالا، ضد انعقاد های کومارینی، عوامل کولینرژیک،داروهای دارای دیژیتال، اریترومایسین، متیل دوپا، وراپامیل، ایزونیازید، قرص های ضد بارداری، سالیسیلات ها، داروهای هپاتوتوکسیک، مواد مخدر و رنگ ها، داروهایی می باشند که ممکن است سطوح AST را بالا ببرند و همچنین ورزش عاملی است که آن هم می تواند سطح این آنزیم را بالا برده و در مقابل در مبتلایان به کمبود پیرودوکسین(بری بری، حاملگی)، بیماری کبدی طولانی مدت، اورمی یا کتواسیدوز دیابتیک سطح AST به شکل کاذبی کاهش می یابد، همچنین حاملگی از عواملی می باشد که می تواند سطح این آنزیم را کاهش دهد.

 

مقادیر نرمال

  • نوزاد:

5 – 0 روزه: 140 – 35

کمتر از 3 ساله: 60 – 15

6 – 3 ساله: 50 – 15

12 – 6 ساله: 50 – 10

18 – 12 ساله: 40 – 10

  • بالغین:

0 – 35 U/L ( زنان نسبت به مردان سطوح پایین تری دارند )

  • افراد مسن:

کمی بالاتر از افراد بالغ 

 

مقادیر بحرانی

مقادیر خارج از محدوده نرمال

 

{slider آزمایش آلانین آمینوترانسفراز ALT}

آزمایش آلانین آمینوترانسفراز ALT

Alanine Aminotransferase ( ALT , SGPT )

ALT بیشتر در کبد یافت می شود و مقادیر کمتری از آن در قلب، عضله اسکلتی و کلیه ها وجود دارد. بیماری که پارانشیم کبد را تحت تاثیر خود قرار دهد و یا جراحت باعث رها شدن این آنزیم هپاتوسلولار به داخل جریان خون و باعث افرایش میزان ALT سرم می شود. بیشتر افزایش سطوح ALT به دلیل اختلال عملکرد کبد حاصل می گردد.

 

آزمایش های مرتبط

  • لوسین آمینوپپتیداز
  • کراتین کیناز (CK)
  • آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)
  • آلکالن فسفاتاز
  • ′5 – نوکلئوتیداز
  • لاکتیک دهیدروژناز (LDH)
  • گاما – گلوتامیل ترانس پپتیداز (GGTP). 

 

شرایط نمونه گیری

این تست نیاز به ناشتایی و محدودیت رژیم غذایی ندارد. 

 

تفسیر آزمایش ALT

ALT بیشتر در کبد یافت می شود و مقادیر کمتری از آن در قلب، عضله اسکلتی و کلیه ها وجود دارد. بیماری که پارانشیم کبد را تحت تاثیر خود قرار دهد و یا جراحت باعث رها شدن این آنزیم هپاتوسلولار به داخل جریان خون و باعث افرایش میزان ALT سرم می شود. بیشتر افزایش سطوح ALT به دلیل اختلال عملکرد کبد حاصل می گردد. از این آزمایش در شناسایی بیماری های هپاتوسلولار کبد و همچنین جهت کنترل دقیق پیشرفت یا وخامت این بیماری ها استفاده می شود. در بیمارانی که به یرقان مبتلا هستند، آلانین آمینوترانسفراز (ALT) غیر طبیعی، کبد را بیشتر از همولیز RBC به عنوان منبع زردی مطرح خواهد کرد.

 

دلایل افزایش

افزایش بالای سطوح آنزیم:

هپاتیت، ایسکمی هپاتیک و نکروز هپاتیک موجب افزایش قابل توجهی در سطوح ALT می شوند.

افزایش متوسط سطوح آنزیم:

یرقان انسدادی، کلستاز، سیروز، داروهای هپاتوتوکسیک، ترومای عضله مخطط، تومور هپاتیک و سوختگی های شدید موجب افزایش متوسطی در سطح ALT می شوند.

افزایش خفیف سطوح آنزیم:

منونوکلئوز عفونی، انفارکتوس میوکارد، میوزیت، شوک و پانکراتیت نیز باعث افرایش خفیفی در سطوح ALT می شوند.

 

داروها و عوامل مداخله گر

داروهایی چون استامینوفن، آمینوسالیسیلیک اسید، آمپی سیلین، وراپامیل، آلوپورینول، کلروپروپاماید، کلوفیبرات، نالیدیکسیک اسید، کلوگزاسیلین، کدئین، ایندومتاسین، دیکومارول، ایزونیازید (INH)، متوترکسات، نفسیلین، متیل دوپا، نیتروفورانتوئین، اگزاسیلین، ضد بارداری های خوراکی، فنیل بوتازون، فنوتیازین، پروکائین آمید، پروپوکسیفن، پروپرانولول، فنیتوئین، کینیدین، تتراسایکلین ها و سالیسیلات ها باعث افزایش سطح ALT می شوند.

 

مقادیر نرمال

  • نوزادان: ممکن است دو برابر مقادیر بالغین شود.
  • بالغین / کودکان: 36 – 4 IU/L در 37 درجه سانتی گراد.
  • افراد مسن: ممکن است کمی از بالغین بیشتر باشد.
  • مقادیر ممکن است در مردان و آمریکایی های آفریقایی تبار بیشتر باشد.

 

مقادیر بحرانی

مقادیر خارج از محدوده نرمال

 

{slider آزمایش آلکالین فسفاتاز (ALP)}

آزمایش آلکالین فسفاتاز (ALP)

Alkaline Phosphatase (ALP)

اگرچه در بیشتر بافت ها ALP وجود دارد ولی بیشترین مقدار آن در کبد، استخوان و اپیتلیوم مجاری صفراوی وجود دارد. این آنزیم به دلیل افزایش عملکرد آن در محیط قلیایی (pH=9-10) آلکالن فسفاتاز نامیده می شود. این آزمایش برای تشخیص اختلالات کبد و استخوان ضروری می باشد.

 

آزمایش های مرتبط

  • AST
  • ALT
  • GGT
  • اسید فسفاتاز
  • کراتین کیناز (CK)
  • لاکتیک دهیدروژناز (LDH)
  • لوسین آمینوپپتیداز 
  • ′5 – نوکلئوتیداز

 

شرایط نمونه گیری

بیمار اگر ناشتا باشد بهتر است ولی لازم نمی باشد. ممکن است برای ایزوزیم ها ناشتایی در طی شب نیاز باشد. در کل بعد از مصرف غذا مقدار ALP بالاتر می باشد.  

 

تفسیر آزمایش آلکالین فسفاتاز

اگرچه در بیشتر بافت ها ALP وجود دارد ولی بیشترین مقدار آن در کبد، استخوان و اپیتلیوم مجاری صفراوی وجود دارد. این آنزیم به دلیل افزایش عملکرد آن در محیط قلیایی (pH=9-10) آلکالن فسفاتاز نامیده می شود. این آزمایش برای تشخیص اختلالات کبد و استخوان ضروری می باشد. در سیروز و انسداد مجاری صفراوی داخل و خارج کبدی سطوح ALP شدیدا افزایش می یابد. دیگر ناهنجاری های کبدی مانند تومورهای کبدی، هپاتیت و داروهای هپاتوتوکسیک موجب افزایش مقادیر کمتری در ALP می شوند. همچنین مشخص گشته که ALP حساس ترین آزمایش برای متاستاز تومور به کبد می باشد. برای افتراق بین بیماری های کبد و استخوان از ایزوزیم های ALP هم استفاده می شود.

 

دلایل افزایش

انفارکتوس میوکارد، سارکوئیدوز، ایسکمی یا سکته روده باریک، تومور متاستاتیک به استخوان، شکستگی در حال بهبود، استئومالاسی، هایپرپاراتیروئیدیسم، ریکتز، بیماری پاژه، آرتریت روماتوئید، انسداد مجاری صفراوی داخل یا خارج کبدی، سیروز اولیه و تومور اولیه متاستاتیک کبد موجب افزایش سطح ALP می شوند.

 

دلایل کاهش

سوء تغذیه، سندرم شیر – قلیا، هایپوفسفاتازی، هایپوفسفاتمی، اسکوروی (کمبود ویتامین C) و آنمی پرنیشیوز باعث کاهش مقدار ALP می شوند.  

 

داروها و عوامل مداخله گر

آلوپورینول، آنتی بیوتیک ها، فلورایدها، آزاتیوپرین، فنوتیازین، کلشی سین، آلبومین ساخته شده از بافت جفت، ایزونیازید (INH)، ایندومتاسین، متوترکسات، پروبنسید، اسید نیکوتینیک، متیل دوپا، وراپامیل و تتراسیکلین داروهایی می باشند که موجب افزایش ALP می گردند و داروهایی چون نیتروفورانتوئین، فلورید ها، آرسنیکالها، اگزالاتها، نمک های روی و سیانید ها موجب کاهش سطح ALP می شوند. همچنین عواملی چون خوردن غذا و افزایش سن می تواند سطح ALP را افزایش دهد.  

 

مقادیر نرمال

  • کودکان / جوانان:

کمتر از 2 سال: 85 – 235 U/L

8 – 2 ساله: 65 – 210 U/L

15 – 9 ساله: 60 – 300 U/L

21 – 16 ساله:  30 – 200 U/L

  • بالغین:

30 – 120 U/L

  • افراد مسن:

کمی بیشتر از بالغین 

 

مقادیر بحرانی

مقادیر خارج از محدوده نرمال

{/sliders}

 

 

نوشته‌های پیشین
آزمایشات هورمون شناسی و شرایط نمونه گیری به همراه تفسیر
نوشته‌ی بعدی
آزمایشات بیوشیمی و شرایط نمونه گیری به همراه تفسیر-ب 2

پست های مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست